---

Har bir qizning vasvasasi (kitobi SKACHAT LOTIN) .PDF

Ҳар бир қизнинг васвасаси (китоби SKACHAT) .PDF

- ayollar hayoti va ichki kurashi haqida kitob

---

Mundarija

Djosh Makdauelldan soʻzboshi
Bagʻishlovlar va minnatdorchiliklar
Ota-onalarga
Kirish soʻzi (Stiven Arterbern)

I-qism: Vasvasangizni tushunish
1. Oʻzimizga haqiqatni aytishga jazm etamiz
2. Boshida aytilgan rejaga qaytib
3. Iffatli va oriyatli hayot
4. Vasvasalarimizni kuchaytiruvchi afsonalar

II-qism: Oʻz-oʻzini halok qilishdan saqlanish
5. Jinsiy aloqaga nisbatan istagimizni kuchaytirganimizda
6. Koʻzgu doʻstimizga aylanganida
7. Haqiqatga taqqoslanib
8. Buzuq doirani uzish

III-qism: Boshqalarni vasvasaga tushirmaslik
9. Hukmronlik qilishga tashna boʻlganimizda
10. Taassurot uygʻotish uchun kiyinamizmi?
11. Noz-karashma qilish yoki qilmaslik?

IV-qism: Oʻz ongingizni himoya qilish
12. Ong jangida gʻolib chiqish
13. Davolovchi ochlik
14. OAV va u bilan qanday kurashish kerak

V-qism: Oʻz qalbingizni himoya qilish
15. His-tuygʻular bilan kurashda gʻolib chiqish
16. Ketish mumkin!
17. Ehtiyotkorlik bilan harakatlanish
18. Qayerda toʻxtashni bilish!

VI-qism: Oʻz tanangizni himoya qilish
19. Oʻz tanangiz ustidan gʻolib kelish
20. «Texnik» bokiralik
21. “Tormozsiz” jinsiy aloqa
22. «Axir bir-birimizni sevamiz!»

VII-qism: Muhabbatni kerakli joydan izlang
23. Sizga kerak boʻlgan Zot
24. Unga kerak boʻlgan qiz boʻlish
25. Isoga oshiq boʻlish 

Xotima 

---

17-BOB

Ehtiyotkorlik bilan harakatlanish

Shuning uchun mahkam turibman,​ deb oʻylagan odam​ ehtiyot boʻlsin,​ tagʻin qoqilib yiqilmasin.

1 Korinfliklar 10:12

Bu kitobning vazifalaridan biri sizni echinmasdan sevishga oʻrgatish ekanligini bilasizmi? Hayronmisiz? Xijolat boʻldingizmi? Kulyapsizmi? Ehtimol, siz oʻzingizdan: "Bu hazilmi?" deb soʻrarsiz. Xoʻsh, bu holatda "sevmoq" soʻzining jinsiy aloqaga hech qanday aloqasi yoʻq. Siz oʻzingizni obroʻsizlantirmasdan, lekin ayni paytda sevimli insoningiz muhabbatingiz va chuqur gʻamxoʻrligingizni his qilishini oʻrganishingiz mumkin.

 

Biz sizning ongingiz, qalbingiz va tanangizni xavf-xatardan asrashingizni istaymiz, lekin shu bilan birga, oʻgʻil bolalar bilan normal doʻstona munosabatlardan va hatto uchrashuvlar hamda uchrashuvlardan (albatta, iffatli) zavq olishingizni xohlaymiz, chunki bularning barchasi sizni kelajakdagi birgalikdagi hayotga tayyorlaydi. Ammo bu yerda juda tezlashib, juda uzoqqa ketish oson, shuning uchun sekin va ehtiyotkorlik bilan harakat qilish kerak. Agar siz u yoki bu yigit mehr-muhabbatingiz va sadoqatingizga loyiq yoki loyiq emasligini aniqlashni oʻrgansangiz, his-tuygʻularingizni jilovlab tursangiz, tuygʻularingizning toʻsatdan va boshqarib boʻlmaydigan portlashlari sizga tahdid solmaydi. Keyinchalik: "Qanday qilib bunga qoʻl qoʻydim?" - deb qaygʻurib oʻtirmaysiz.

            Ushbu bobda biz hissiy aloqaning "sariq darajasi"ga etibor qaratamiz, bu yerda juda ehtiyot boʻlish kerakligini eslaymiz (15.1-rasmga yana bir bor etibor berishingizni soʻraymiz). Bu darajaning birinchi pogʻonasida turib (bu pogʻona "doʻstlik" deb ataladi), siz doʻst boʻlgan va koʻnglingiz tortgan yigitga nisbatan oʻz his-tuygʻularingizni qanday toʻgʻri ifodalashni bilishingiz kerak.  "Sariq daraja"ning ikkinchi bosqichiga oʻtib (u "sadoqat" deb ataladi) siz kimga qalbingizni berishga tayyorligingizni bilishingiz kerak.

 

Mayl bogʻliqlikka aylanganida

Siz bir yigitga etibor berdingiz. U bilan tanishganingizdan soʻng, sizga nima yoqishini bilib olasiz. Endi nima boʻlishini toping-chi?

Unga oʻz mehrini shunday koʻrsatishni xohlaysizki, u siz uchun oddiy doʻst emasligini tushunsin.

 

Munosabatlarning koʻp turlari uchun yoqtirishni ifodalash tabiiy boʻlsa-da, ular bilan muloqotda qarama-qarshi jins bilan buni juda ehtiyotkorlik bilan bajarish kerak. Qachon va qanday qilib oʻz xayrixohligini koʻrsatishni bilish oson ish emas. Agar siz ishqiy munosabatlarga qiziqsangiz, samimiy boʻlishni biling, lekin bu yaqinlashishga jon-jahdingiz bilan intilayotgandek koʻrinmasin va albatta, hech qachon gʻazablantiruvchi harakatlarni qilmang.

Xoʻsh, sizni oʻziga jalb qilgan yigitga qachon mehr bildirish oʻrinli boʻladi? Bu qachon nooʻrin? Farqni qanday ilgʻash mumkin? Bu ingichka chegara chizigʻi qayerda joylashgan?

 

Garchi biz siz uchun har xil "mumkin" va "mumkin emas" roʻyxatini tuzishga qodir boʻlmasak-da, oʻzingizni tekshirish uchun bazi savollarni tavsiya etamiz. Koʻnglingiz tortgan yigitga xayrixohlik bildirishga qaror qilishdan oldin ibodat qilib, bu savollarni oʻzingizga bering.

 

• Men bu odamni yaxshi bilamanmi? Uning xarakteriga ishonchim komilmi? Unga mehr qoʻyganimdan keyin afsuslanmaymanmi?
• Uni yaxshi koʻrishga meni nima undayapti? Nima maqsadda shunday qilmoqchiman? Bu maqsad yaxshimi?
• Agar u meni uchrashuvga taklif qilishi uchungina menga juda yoqishini bildirmoqchi boʻlsam, ota-onam (va uning ota-onasi) bunga qanday munosabatda boʻlishadi?
• Men unga samimiy xayrixohlik koʻrsatishga harakat qilyapmanmi yoki buni behuda qilmayapmanmi? Men oʻz izzat-nafsimni qondirish uchun maqtov soʻramayapmanmi?
• U erkinmi? Mening iltifotimdan ranjishi mumkin boʻlgan biror qizi yoʻqmi?
• Mening iltifot koʻrsatishim notoʻgʻri talqin qilinmasmikin: u xijolat tortmasmikin, vasvasaga tushmasmikin, meni qandaydir yashirin niyatda deb shubhalanmasmikin?
• Unda menga nisbatan - men unga nisbatan his qilmagan tuygʻular yoʻqmi? Agar shunday boʻlsa, unga men shunchaki doʻstlikdan koʻra koʻproq narsani xohlayotgandek tuyulmadimmi (aslida unday emas)?
• Agar bu iltifotni boshqa odamlar (qarindoshlarim yoki yaqin doʻstlarim) bilib qolishsa, uyalgan boʻlarmidim?
• Xushmuomalalikning bu koʻrinishi vasvasa deb talqin qilinishi mumkinmi yoki u masihiy ayolga xosmi?

Agar siz Xudodan sizning asl niyatlaringizni ochib berishini soʻragan boʻlsangiz, agar har bir savolga toʻgʻri javob berilgan va hech qanday xavf alomatlari topilmagan boʻlsa, demak, hammasi joyida va siz oʻz mehringizni munosib tarzda koʻrsatishingiz mumkin.

 

Ammo bu savollarning hech boʻlmaganda bittasiga javoban qalbingizda qizil chiroqcha paydo boʻlgan boʻlsa, toʻgʻri va rost harakat qilayotganingizga toʻliq ishonch hosil qilmaguningizcha, har qanday iltifot koʻrsatishdan oʻzingizni tiying. Muloqotingiz doʻstona boʻlib qolsin, lekin sizni kim boshqarayotganini toʻliq tushunmaguningizcha, unga alohida munosabat bildirmang. Bu haqda ibodat qiling, etuk masihiy dugonalaringiz bilan maslahatlashing va qalbingizni doimo tekshirib turing. Bu odamni yaxshiroq bilib olganingiz sari "qizil bayroqchalar" yoʻqolib ketmayaptimi yoki aksincha, koʻpayib ketmayaptimi, kuzatib boring. Shunday boʻlishi ham mumkinki, ichimizda u bilan munosabat oʻrnatish kerak emasligiga ishonch paydo boʻladi.

 

Agar siz uchrashmoqchi boʻlgan yigitga xayrixohlik koʻrsata olaman deb oʻylasangiz, buni qanday amalga oshirishni oʻylab koʻring. "Sevgining besh tili" kitobi muallifi Geri Chapmenning fikricha, biz sevgimizni beshta "til" yordamida namoyon qilamiz: sovgʻalar, yordam, ragʻbat soʻzlari, shaxsiy vaqt va jismoniy teginish. Bu model bizda 17.2-rasmda aks ettirilgan. Uni oʻrganib chiqing va shunda siz yoqtirgan yigitni yoqtirishning maqbul va nomaqbul usullarini ajrata olasiz.

Siz oʻzingiz bu roʻyxatni sezilarli darajada kengaytirishga qodirsiz. Bu juda qiziqarli mashgʻulot, shuning uchun unga dugonalaringizni jalb qilishingiz mumkin.

 

Juftlik boʻlishingizdan avval

Yodingizda boʻlsin: agar siz yigitga moyillikni his qilsangiz va uni yoqtirsangiz, bu siz u bilan albatta juft boʻlishingiz kerakligini anglatmaydi. Bunday qarorni juda ehtiyotkorlik bilan qabul qilish kerak.

Siz va u yigitga doʻstlik bosqichida iloji boricha uzoqroq qolishni va keyingi bosqichga oʻtishga shoshilmaslikni maslahat beramiz. (Yana 15.1-rasmga murojaat qilishingizni soʻraymiz) Bu bosqichda siz tez-tez birga boʻlasiz, bir-biringizga koʻnglingizni ochasiz, bir-biringizni yaxshiroq bilasiz va oʻzingizni faqat bir-biringiz bilan uchrashish majburiyati bilan bogʻlamay, oʻzingizni yaxshi doʻstlardek tutasiz. Siz shunchaki oʻzingizning ehtimoliy kelajagingiz va jiddiyroq munosabatlaringizni oʻrganasiz, ularga oʻzingizni urmaysiz.

Doʻstlashish bosqichida boʻlganingizda, uning doʻstlari va oilasi bilan tanishing. Uning fel-atvoriga etibor bering, shunda keyinchalik juftlik boʻlishga qaror qilsangiz, qabul qilgan qaroringizdan pushaymon boʻlmaysiz.

 

Bu daraja oʻziga xos "izlanish" boʻlganligi sababli, yolgʻizlik bilan bogʻliq vasvasalarga duchor boʻlmaslik uchun yigit bilan faqat doʻstlar davrasida uchrashishni va faqat odamlar tashrif buyuradigan joylarga borishni tavsiya etamiz. Agar siz uning uyiga borishga rozi boʻlsangiz (yoki uni oʻzingizga taklif qilsangiz), uyda kattalar yoki xonadoshlar borligiga ishonch hosil qiling va yotoqxona eshigi ortida yolgʻiz qolmasdan, mehmonxonada qoling. Agar siz talabalar yotoqxonasida yashasangiz, uni jamoat joylarida qabul qiling yoki juda boʻlmaganda, noaniq xatti-harakatlarning eng ehtimolini bartaraf etish uchun xona eshigini ochiq qoldiring.

Agar ikkalangiz ham bir-biringizga yoqishingizni bilsangiz, buning hech yomon joyi yoʻq. Ammo uni yaqindan bilganingizda pushaymon boʻlishingiz mumkin boʻlgan kelajak vadalarini berishga shoshilmang. Svetoforning sariq ishorasi tezda qizil ishorasi bilan almashadi; xuddi shunday, nomunosib odamga bogʻlanib qolish juda tez orada munosabatlarning buzilishiga olib kelishi mumkin.

 

Bu bosqichda, toʻgʻrisini aytganda, muhabbat koʻpincha koʻr-koʻrona boʻladi. Siz undagi fazilatlarga shunchalik maftun boʻlishingiz mumkinki, uning barcha kamchiliklari qayerdadir uzoqda, orqa fonda yoʻq boʻlib ketadi. Mana nima uchun sizda unga nisbatan hissiy bogʻliqlik paydo boʻlishidan va siz juft boʻlishingizdan oldin odamni yaxshi bilish juda muhim. Avvaliga uning barcha kuchli va zaif tomonlarini taroziga solib koʻring, keyin esa uni hammadan ustun qoʻyish-qoʻymasligingizni va bundan buyon faqat u bilan uchrashish-uchrashmasligingizni hal qiling.

Garchi hissiy bogʻliqlik mutlaqo tabiiy va bizga xos boʻlsa-da, yoshlarga butun qalbingiz bilan qayta-qayta yopishib olishingiz oqilona qaror boʻlmaydi (goʻyo siz uchrashgan har bir yigit aynan oʻshaday).

Misol uchun biri qizil, ikkinchisi qora boʻlgan ikkita qogʻoz yurakchani tasavvur qiling. Ularga elim surting va elim yaxshi yopishishi uchun ularni bir-biriga mahkam bosib ushlab turing. Yurakchalar bir-biriga mahkam yopishib olgach, ularni yirting. Nima boʻladi? Qizil yurakda qora tolalar, qora yurakda esa qizil tolalar qoladi. Xulosa: kimgadir qattiq bogʻlanib qolganingizda, oʻsha odamning bir qismi sizga abadiy yopishib qoladi; u haqidagi xotiralar sizning hissiy boyligingizda qoladi va oxir-oqibat er-xotinlik hayotingizga oʻtadi. Keyin esa oʻz erini boshqa birov bilan yoki hatto avvalgi barcha yoshlar bilan taqqoslash vasvasasi paydo boʻladi. Shuni ham unutmangki, qachonlardir judo boʻlgan yuragingizning bir parchasini endi hech kimga bera olmaysiz: birinchi muhabbat, birinchi boʻsa, birinchi jinsiy tajriba.

Ammo butun qalb bilan qayta-qayta bogʻlanish odatida yashiringan yagona xavf bu emas. Yana bir misol: yopishqoq lentaning uzun boʻlagini tasavvur qiling. U qoʻli tekkan hamma narsaga yopishib oladi. U qutiga yopishib qolib, kartonga zarar etkazmasdan koʻtarilmaydi va qogʻoz parchalarini oʻzi bilan olib ketadi. U bilan yana biror narsani yopishtirish mumkin boʻladi, lekin tasmani qanchalik koʻp yopishtirsangiz va koʻchirib tashlasangiz, unda elim shunchalik kam qoladi. Oxir-oqibat, u qadoqni yopishtirishni butunlay toʻxtatadi.

 

Shunga oʻxshash holat bizning qalbimizda ham sodir boʻladi. Vaqti-vaqti bilan turli odamlarga bogʻlanib, biz hissiy "yopishqoqligimizni" yoʻqotamiz. Shuning uchun, agar siz shunchaki, odatga koʻra, ketma-ket yigitlarni oʻzingizga jalb qilsangiz, bir umr bir kishiga sodiq qolish qobiliyatingizni yoʻqotishingiz mumkin. Zerikishning ozgina belgisi boʻlishi bilanoq, navbatdagi "oyning ifori"dan bahramand boʻlish uchun birini tashlab, boshqasiga oʻtish, ammo yangi narsaga doimiy chanqoqlik hissini uygʻotadi. Keyinchalik, yaxshi yigitni uchratib, yakuniy tanlovni amalga oshirganingizda, eski odatlaringiz hali ham eslatib turadi. Er-xotinlik munosabatlarida yangilik hissi oʻtib ketgach, biz biror yangi narsani tatib koʻrishni juda xohlaymiz.

Mana, toʻrt yil oldin turmush qurgan Linnetning hikoyasi:

"Ëdimda, yuqori sinflarda koʻp oʻgʻil bolalar bilan gaplashib yurardim. Bazan ertalab, oʻquv kuni tugamasdanoq boshqa yigit bilan munosabatga ega boʻlish uchun boshqasidan voz kechardim. Bir hafta - Jeyms, ikkinchi hafta - Uendel, uchinchi hafta - Kris, keyin yana Jeyms. Oʻshanda bu haqda oʻylab koʻrmagandim, ammo hozir, turmushga chiqqanimda, tan olishim kerakki, koʻpincha yangi munosabatlar yoki yangi olov bilan alanga olgan uzoq yillik aloqalar olib keladigan hayajonli quvonchni qoʻmsayman. Oilaviy hayotimda nimadir oʻxshamasa, hammasini tashlab, oʻzimga yangi qiziqarli yigitni topish istagini zoʻrgʻa engaman. Malum boʻlishicha, nikoh majburiyatlariga sodiq qolish men oʻylagandan koʻra ancha qiyinroq ekan, chunki men har hafta bir yigitdan ikkinchisiga yugurishga odatlangandim"

 

Kelajakda siz va eringiz oʻrtasida oʻrnatiladigan hissiy aloqa mustahkamligini qanday oshirish mumkin? Yigit oʻzining fel-atvori bilan sizga munosib umr yoʻldoshi ekanligi malum boʻlmaguncha unga bogʻlanib qolmaslikka harakat qiling.

Quyida u yoki bu yigitni alohida afzal koʻrish kerakmi yoki yoʻqligini aniqlashga yordam beradigan bir nechta amaliy maslahatlar keltirilgan:

• Siz uni doʻstingiz sifatida bilasiz (kamida bir yil davomida), uning ruhiy fazilatlariga ishonasiz va uning xarakteridan mamnunsiz.
• Ikkalangiz ham Iso Masih bizning Rabbimiz va Najotkorimiz ekaniga ishonasizlar.
• Unda siz tuzatmoqchi boʻlgan jiddiy kamchiliklar yoʻq (u ichmaydi, giyohvand moddalarni qabul qilmaydi, yolgʻon gapirishga moyil emas, jinsiy moyilligi yoʻq va hokazo).
• Siz oʻrta maktabni tugatyapsiz (Bitiruvchi sinfga oʻtishdan oldin yigit bilan hissiy aloqaga yoʻl qoʻymaslik kerak.)
• Xudo sizni nimaga davat etayotganini tasavvur qilasiz va nikoh qurish chaqiruvingizga xalaqit bermasligiga, aksincha, bunga yordam berishiga aminsiz.
• Sizning keyingi talimingiz yoki kelajakdagi ishingiz haqidagi niyatlaringiz uning rejalariga zid kelmaydi.
• Oilangiz bu tanlovni maqullaydi va hissiy bogʻliqligingizni ehtiyotkorlik bilan qoʻllab-quvvatlaydi.
• Siz uning yaqin qarindoshlari bilan tanishdingiz va ular sizning munosabatlaringizga qarshi emasligiga aminsiz.

 

Yoqtirish bogʻliqlikka aylanganda

Vaqti-soati kelib, oʻzingizga kerakli insonni topganingizga ishonchingiz komil boʻlsa, mehringiz hissiy bogʻliqlikka aylanadi (ayniqsa, doʻstingiz ham siz kabi ishqiy munosabatlarga intilsa). Siz yuragingizning tez-tez urishini va titrashini his qilasiz.

Bazan uning xotini boʻlish haqida xayol surasiz. Bazan esa shunchaki uning qanday koʻrinishini tomosha qilish uchun ismingiz va familiyangizni yonma-yon yozib qoʻyasiz. Hayotingizda ajoyib davr keldi: siz va aziz insoningiz "rasmiy" juftlik boʻlishga qaror qilasiz.

Shunday boʻlsa-da, uning fel-atvorini diqqat bilan kuzatishingiz kerak, shunda u haqiqatan ham siz dam olish kunlari uchrashishni emas, balki hayotingizni oʻtkazishni xohlagan odammi yoki yoʻqligini aniqlaysiz. Garchi uni etarlicha yaxshi biladigandek tuyulsa-da (axir anchadan beri uchrashib yuribsiz-ku), ehtimol, asta-sekin oʻylashga majbur qiladigan noxush tafsilotlar yuzaga chiqa boshlar.

Odatda qizlar yoʻl qoʻyadigan xatoga yoʻl qoʻymang, chunki yigitlarning fel-atvorida jiddiy nuqsonlar borligi malum boʻladi. Ular: "Men bu munosabatlarga juda koʻp pul sarfladim, endi ularni buzishim kerakmi?" deb oʻylashadi. Mayli, siz uning sevgilisi hisoblaning, lekin agar u haqida boʻlajak eringiz haqidagi tasavvurlaringizga toʻgʻri kelmaydigan narsalarni bilib qolsangiz, u bilan nikohdan oʻtishingizni kutib oʻtirmasdan, munosabatlarni darhol uzganingiz maqul.

Yangi munosabatlar uchun sarflaydigan hissiy quvvatingiz miqdori ayollar turmushga chiqishi kerak boʻlmagan erkaklarga sodiq qolish uchun sarflaydigan ulkan axloqiy harakatlar oldida hech narsa emas.

Shuningdek, siz jinsiy his-tuygʻularingiz va istaklaringizni qattiq nazorat ostida ushlab turishingiz, ayniqsa, jismoniy pokligingizni ehtiyot qilishingiz kerak boʻladi. Shuni unutmangki, ayolning tanasi uning qalbi qayerga joylashgan boʻlsa, oʻsha tomonga intiladi. Hissiy aloqaning bu bosqichidagi qizlar koʻpincha hushyorlikni pasaytiradilar, chunki ularning his-tuygʻulari koʻtarilishda boʻladi. Koʻp hollarda nikohgacha boʻlgan jinsiy yaqinlikni oqlash uchun "biz shunchaki oʻzimizni tuta olmadik. Muhabbatdan boshimizni yoʻqotibmiz!” deyishadi. Munosabatlarning bu bosqichidagi oqilona chegaralar haqida 22-bobda yana gaplashamiz, 23-bobda esa bazi foydali maslahatlarni topasiz: ular sizga qalban bogʻlanib qolgan yigitga turmushga chiqish-chiqmasligingizni hal qilishga yordam beradi. Bundan tashqari, hissiy aloqaning "yashil" darajasidan "sariq" darajasiga oʻtar ekansiz, vaqt siz uchun ishlayotganini yodda tuting.

 

Vaqt sizning ittifoqdoshingiz

Barcha munosabatlar dastlab juda ajoyib tarzda shakllanadi. Dastlabki haftalar yoki oylarda yoshlar shunchalik xushmuomala va maftunkor boʻladiki, yuragingiz quvonchdan erib ketadi. Lekin ularning muhabbati, hurmati, sadoqati chinmi yoki chin emasligini vaqt koʻrsatadi. Oʻzingizga yaxshilik qiling - sabrli boʻling. Atirgul gʻunchasini zoʻrlab ochish bilan siz faqat gulni nobud qilasiz; xuddi shunday, munosabatlar rivojini suniy ravishda tezlashtirib boʻlmaydi: ularning haqiqiy goʻzalligi asta-sekin ochilishi kerak. Sogʻlom ishqiy munosabatlarda shoshqaloqlikka oʻrin boʻlmasligi kerak. Oʻz tabiatiga koʻra, ular shoshilmasdan ochilish va Xudo tomonidan berilgan salohiyatga erishish uchun vaqt talab qiladi.

Agar qizlar kimga koʻngil qoʻymoqchi boʻlsa, har biriga bittadan mayda tanga berishsa, koʻp odamlar ancha-muncha boyib ketardi. Ammo voqealarni shoshiltirmaydigan va nikohgacha boʻlgan munosabatlarda oʻzini ehtiyot qiladigan oqila ayol qurbongohga hech qanday boylik bilan tenglashtirib boʻlmaydigan xazinani - boʻlajak eri bilan bir umrga qovushishga tayyor omon qolgan yurakni koʻtarib boradi.

 

«Bolaligimda otam menga shunday derdi: “Soʻzlarimni yuragingga jo qilib, amrlarimni bajargin,​ shunda yashaysan. Dono boʻl,​ idrokli boʻl, ularni unutma,​ soʻzlarimdan chiqma. Donolikdan yuz oʻgirma,​ seni himoya qiladi, uni sevgin,​ seni asraydi. Donolikning boshi shudir,​ dono boʻl, bor–yoʻgʻingni berib boʻlsa ham,​ idrok ol. Uni hurmat qil,​ seni koʻkka koʻtaradi. Uni quchgin,​ seni shon–shuhratga erishtiradi. Boshingga iltifot gulchambari, shuhrat tojini kiydiradi.”

Hikmatlar 4:4-9