Havoriylarning faoliyati: 8  Bob

II. YAHUDIYA VA SAMARIYADAGI CHERKOV (8:1 - 9:31)

A. Filipning Samariyadagi xizmati (8:1−25)

8:1 Va yana Xudoning Ruhi Shoulning ismini tilga oladi. Bu yigitning qalbida allaqachon ichki kurash boshlanayotgan edi. Uning masihiylik dushmani sifatidagi kunlari sanoqli qolgan edi, garchi tashqi ko‘rinishidan u hali ham dushman bo‘lib qolayotgan bo‘lsa-da. Shoul Stefanning o‘ldirilishini ma’qulladi, ammo bu yo‘lning boshlanishi bo‘lib, oxirida u masihiylarning asosiy ta’qibchisi bo‘lishdan to‘xtadi.

Yangi davr "o‘sha kunlarda" degan so‘zlar bilan boshlanadi. Stefanning o‘limi cherkovga qarshi keng ko‘lamli ta’qiblarning boshlanishi bo‘lib ko‘rindi. Imonlilar Yahudiya va Samariyaning turli joylariga tarqalib ketdilar.

Rabbimiz O‘z izdoshlariga avval Quddusda guvohlik berishni, keyin esa faoliyatlarini Yahudiya, Samariya va hatto "yerning chekkasigacha" yoyishni topshirgan edi. Shu paytgacha ularning guvohligi faqat Quddus bilan cheklangan edi. Ehtimol, ular guvohlik doirasini kengaytirishga jur’at etishmagan. Ammo endi ta’qiblar tufayli Quddusni tark etishga majbur bo‘ldilar.

Havoriylarning o‘zlari shaharda qolishdi. Kelli qisqacha ta’kidlaganidek, "qolganlar, tabiiyki, eng katta xavf ostida edilar."

Oddiy inson nuqtayi nazaridan, imonlilar uchun bu dahshatli kun edi. Ularning dindoshlaridan biri hayotdan ko‘z yumdi. Ularning o‘zlari quyondek ovlanardi. Lekin Xudoning nazarida bu kun aslo qorong‘i emasdi. Bug‘doy doni tuproqqa tashlandi va u albatta hosil berishi kerak edi. Azob-uqubat bo‘ronlari Xushxabar urug‘larini uzoq-uzoqlargacha tarqatdi, hosilning qanday bo‘lishini kim ham taxmin qila olardi?

8:2 Stefanni dafn etgan xudojo‘y erkaklarning ismlari noma’lum. Ehtimol, ular hali Quddusdan quvib chiqarilmagan masihiylar edi. Yoki balki, ular taqvodor yahudiylar bo‘lib, bu azoblanuvchida o‘z nuqtayi nazarlariga ko‘ra uni munosib tarzda dafn etishga arzigulik nimanidir ko‘rishgan.

8:3 Va yana Shoulning ismi. U tinimsiz g‘ayrat bilan cherkovlarga bostirib kiradi, baxtsiz qurbonlarini uylaridan sudrab chiqarib, zindonga tashlaydi. Qaniydi u Stefanni unuta olsa - qanday fazilat, qanday mustahkam ishonch, farishta yuzi! U bu xotiralarni yo‘qotishi kerak edi va bunga harakat qilib, Stefanning dindoshlarini tobora shafqatsizroq ta’qib qilardi.

8:4−8 Masihiylarning tarqalib ketishi ularning guvohlik berishiga to‘sqinlik qilmadi. Ular qayerga borsalar, najot Xushxabarini yetkazardilar. 6-bobda tilga olingan diakonlardan biri Filip shimolga, Samariya shahriga yo‘l oldi. (Bu shahar kenglik bo‘yicha Quddusdan pastroqda joylashgan.) U nafaqat Masih haqida gapirardi, balki ko‘plab mo‘jizalar ham ko‘rsatardi. Jinlarga chalinganlardan yovuz ruhlar chiqib ketdi, mayib va cho‘loqlar shifo topdi. Xalq Xushxabarga quloq solib, kutilganidek, ulkan quvonchga to‘ldi.

Dastlabki masihiylar Iso Masih aniq ifodalagan buyruqlarni bajarishgan:

Ular Masih ko‘tarilganidan keyin Quddusni tark etishgan (Yuhanno 20:21; qiyoslang: Havoriylar 8:1-4);

Ular o‘z mol-mulklarini sotib, kambag‘allarga xayr-ehson qilishgan (Luqo 12:33; Luqo 18:22; qiyoslang: Havoriylar 2:45; Havoriylar 4:34);

Ular ota-onalari, uylari va yerlarini tashlab, hamma joyga borib, So‘zni va’z qilishgan (Matto 10:37; qiyoslang: Havoriylar 8:1-4);

Ular shogirdlarni topib, ularga mehnat va itoatkorlikni o‘rgatganlar (Matto 28:18−19; qiyoslang: 1 Salonikaliklarga 1:6);

Ular o‘z xochlarini olib, Isoga ergashganlar (Havoriylar 4; 1 Salonikaliklarga 2);

Ular qayg‘u va ta’qiblarda quvonishgan (Matto 5:11−12; qiyoslang: Havoriylar 16; 1 Salonikaliklarga 1:6-8);

Ular o‘liklarni ko‘mishni o‘liklarga qoldirib, o‘zlari borib Xushxabarni va’z qilishgan (Luqo 9:59−60);

Agar odamlar ularga quloq solmasalar va qabul qilmasalar, ular oyoqlarining chang-to‘zonini qoqib tashlab, yo‘llarida davom etishgan (Luqo 9:5; qiyoslang: Havoriylar 13:51);

Ular bemorlarni davolashgan, jinlarni quvishgan, o‘liklarni tiriltirishgan va ularning imonlari barqaror natijalar keltirgan (Mark 16:18, Havoriylar 3−16).

(Homer L. Payn, "Missionerlik cherkovi nima?" The Sunday School Times, 22-fevral 1964-yil, 129-bet.)

8:9−11 Filippning eng mashhur tinglovchilari orasida Simon ismli sehrgar ham bor edi. U o‘zining sehr-jodu san’ati bilan Samariya xalqiga katta taassurot qoldirgan edi. U o‘zini buyuk zot deb e’lon qilgan va ba’zi odamlar uni chindan ham Xudoning buyuk qudrati deb ishonishardi.

8:12−13 Ko‘p odamlar Filippning xabarini ishonib qabul qilgach va suvga cho‘mdirilgach, Simon ham o‘zini masihiy deb e’lon qildi, suvga cho‘mdi va Filip amalga oshirayotgan mo‘jizalardan hayratlanib, unga ergashdi. (Matnda Simon "ishondi" deyilgani va u Butrusdan o‘zi uchun ibodat qilishni so‘ragani uchun (24-oyat), u najot topgan, ammo juda jismoniy odam bo‘lib qolgan, degan taxmin aytilgan.)

Keyingi voqealardan ma’lum bo‘ladiki, Simon qayta tug‘ilmagan ekan. U e’tiqodni tan olgan, lekin haqiqiy imonga ega bo‘lmagan. Suvga cho‘mish orqali najot topishni targ‘ib qiluvchilar bu holda qiyin ahvolga tushib qolishadi. Simon suvga cho‘mdirilgan bo‘lsa-da, hamon o‘z gunohlarida qolaverdi.

E’tibor bering, Filip Xudoning Shohligi va Iso Masihning nomi haqida xushxabar yetkazdi. Xudoning Shohligi - bu Xudo hukmdor sifatida tan olinadigan sohadir. Hozirgi paytda Shoh yo‘q va biz moddiy, ya’ni yer yuzidagi Shohlik o‘rniga, Unga sodiq bo‘lganlarning hayotida ma’naviy, ko‘rinmas Xudoning Shohligiga egamiz. Kelajakda Shoh yer yuziga qaytib kelib, poytaxti Quddus bo‘lgan haqiqiy Shohlikni o‘rnatadi. Shohlikning har qanday ko‘rinishiga kirish uchun inson yuqoridan tug‘ilishi kerak. Iso Masih nomiga ishonish bu qayta tug‘ilishning yo‘lidir. Shubhasiz, Filippning xabari aynan shu ma’noni anglatardi.

8:14−17 Samariyaliklar so‘zni g‘ayrat bilan qabul qilgani haqidagi xabar Quddusdagi havoriylarga yetib borgach, ular Butrus va Yuhannoni ularga yubordilar. Ular yetib kelganida, imon keltirganlar Rabbimiz Iso nomi bilan suvga cho‘mdirilgan edilar, lekin hali Muqaddas Ruh ularga tushmagan edi. Shubhasiz, Xudoning yo‘l-yo‘rig‘i bilan havoriylar bu imonlilar Muqaddas Ruhni qabul qilishlari uchun ibodat qilishdi va qo‘llarini ular ustiga qo‘yishdi. Shundan so‘ng samariyaliklar Muqaddas Ruhni qabul qildilar.

Shu munosabat bilan darhol savol tug‘iladi: nima uchun bu yerdagi voqealar ketma-ketligi bilan Hosil bayrami kunidagi voqealar o‘rtasida farq bor? Hosil bayrami kunida yahudiylar:

1. Tavba qildilar.

2. Suvga cho‘mdirildilar.

3. Muqaddas Ruhni qabul qildilar.

Samariyaliklar esa:

1) imon keltirdilar;

2) suvga cho‘mdirildilar;

3) havoriylar ular uchun ibodat qilib, qo‘llarini qo‘ydilar;

4) ular Muqaddas Ruhni qabul qilishdi.

Bir narsaga amin bo‘lishimiz mumkin: ularning barchasi faqat Rabbimiz Isoga bo‘lgan imonlari tufayli najot topganlar. U yagona Najot yo‘lidir. Biroq, yahudiylikdan masihiylikka o‘tish davrida Xudo turli imonlilar guruhlarida o‘ziga xos tarzda ish yuritdi. Yahudiy millatiga mansub imonlilar Muqaddas Ruh tushishidan oldin suvga cho‘mib, Isroil xalqidan ajralib chiqishlari kerak edi. Samariyaliklarga esa maxsus ibodat va havoriylarning qo‘l qo‘yishi kerak bo‘ldi. Nima uchun?

Ehtimol, bu savolga eng yaxshi javob shunday: bu yahudiylar va samariyaliklarni o‘z ichiga olgan jamoatning birligini ko‘rsatishi kerak edi. Quddusdagi imonlilar orasida yahudiylarning ustunligi g‘oyasi saqlanib qolishi va ular samariyalik birodarlaridan chetlashishga intilishlari xavfi bor edi. Ikki jamoat (yahudiylar va samariyaliklar) o‘rtasidagi bo‘linish yoki hatto bunday fikrning oldini olish uchun Xudo havoriylarni samariyaliklarga qo‘llarini qo‘yish uchun yubordi. Bu esa ular bilan Rabbimiz Isoga ishonuvchilar sifatida to‘liq birlashuvni anglatardi.

16. oyatda aytilishicha, ular faqatgina Rabbimiz Iso nomi bilan suvga cho‘mdirilganlar (shuningdek, 10:48 va 19:5 ga qarang). Bu, "Ota, O‘g‘il va Muqaddas Ruh nomi bilan" suvga cho‘mishdan farq qilishini anglatmaydi (Matto 28:19). "Luka ishlatilgan iborani takrorlamaydi, - deb yozadi V. E. Vayn, - faqat tarixiy faktni qayd etadi." Ikkala ibora ham sadoqat va o‘xshashlikni anglatadi va barcha haqiqiy imonlilar Uchlik va Rabbimiz Iso bilan ittifoqqa sodiq ekanliklarini quvonch bilan tasdiqlaydilar.

    8:18−21 Havoriylar samariyaliklarga qo‘llarini qo‘yganlarida Muqaddas Ruh tushishi sehrgar Simonga kuchli ta’sir ko‘rsatdi. U bu harakatning chuqur ruhiy ma’nosini tushunmasdan, Ruhni ko‘proq o‘z hunarida foydali bo‘ladigan g‘ayritabiiy kuch deb bilardi. Shuning uchun u bu kuchni sotib olish maqsadida havoriylarga pul taklif qildi.

    Butrusning javobidan Simunning haqiqiy imonga kelmagan degan xulosaga kelish mumkin:

    1. ...kumushing o‘zing bilan birga halok bo‘lsin. Hech bir mo‘min hech qachon halok bo‘lmaydi (Yuhanno 3:16).

    2. ...bu ishda senga na ulush, na nasiba bor; boshqacha aytganda, u jamoaga kirmagan.

    3. ...yuragingning niyati Xudo oldida to‘g‘ri emas. Bu najot topmagan odamning aniq tasviridir.

    4. ...seni achchiq zahar va gunoh kishanlari ichida ko‘ryapman. Qayta tug‘ilgan odam haqida shunday deyish mumkinmi?

    8:22−24 Butrus Simunni og‘ir gunohidan tavba qilishga va Xudo uning yovuz niyatlarini kechirishi uchun ibodat qilishga undadi. Javobiga Simun Butrusdan o‘zi va Xudo o‘rtasida vositachi bo‘lishni so‘radi. U Rabbining O‘ziga emas, vositachi insonga murojaat qilishni afzal ko‘radiganlarning o‘tmishdoshidir. Simunning chin tavba qilmagani uning: "Siz aytgan narsalarning birortasi ham boshimga tushmasligi uchun men uchun Rabbingizga ibodat qiling," degan so‘zlaridan ko‘rinadi. U qilgan gunohidan emas, balki uning oqibatlaridan cho‘chigan edi.

    Aynan shu odamning ismi, Simon, bizga zamonaviy "simoniya" so‘zini bergan - muqaddas narsalar bilan savdo qilish, muqaddas narsalardan g‘arazli maqsadlarda foydalanish. Bu tushuncha indulgensiyalar va boshqa ma’naviy afzalliklarni sotish hamda ruhiy sohadagi barcha tijorat shakllarini o‘z ichiga oladi.

    8:25 Butrus bilan Yuhanno esa, Rabbimizning kalomiga guvohlik berib va’z qilgach, Quddusga qaytishdi. Ammo birinchi tayanch nuqtasi allaqachon zabt etilgan bo‘lib, ular samariyaliklarning ko‘plab qishloqlarida va’z qilishni davom ettirdilar.

    B. Filipp va habashistonlik amaldor (8:26−40)

    8:26 Samariyada buyuk ruhiy uyg‘onish yuz berayotgan paytda, Rabbimizning farishtasi Filippga yangi xizmat maydonini ko‘rsatdi. U ko‘pchilikka baraka yog‘ilayotgan joyni tark etib, bitta odamga xushxabar yetkazishi kerak edi. Farishta Filippga yo‘l ko‘rsatishi mumkin edi, lekin uning o‘rniga xushxabar ayta olmasdi: bu huquq odamlarga berilgan, farishtalarga emas.

    Filipp itoatkorona, hech qanday savol bermay, Samariyaning janubidan Quddus tomon yo‘l oldi va G‘azoga olib boradigan yo‘llardan biriga chiqdi. (G‘aza - O‘rta yer dengizi sohilida, Quddusning janubi-g‘arbida, Falastindan Misrga boradigan yo‘lda joylashgan qadimgi filistimliklar shahri.) "Kimsasiz" so‘zi yo‘lga yoki G‘azaning o‘ziga tegishli ekani aniq emas. Ammo buning ahamiyati yo‘q: Filipp aholi zich yashaydigan va ruhiy jihatdan sermahsul hududni tark etib, cho‘lga yo‘l oldi.

    8:27−29 Yo‘lda u karvonga yetib oldi. Asosiy aravada bir amaldor - saroy a’yoni, Habashiston malikasi Kandakiyaning xazinachisi borardi. (Misrning janubiy qismi va Sudan hududi Habashiston deb atalgan. Hukmdor ayollarning erkak xizmatkorlari ba’zan bichilgan. Bunday odamlarga yahudiy jamiyatining yuqori qatlamlariga kirish taqiqlangan edi (Qonunlar 23:1). Ular faqat "darvozadagi g‘ayriyahudiylar" maqomini olishlari mumkin edi. Ammo bu yerda saroy a’yoni Masihiy jamoatining to‘la huquqli a’zosiga aylanadi. Kandakiya, ehtimol, unvon (fir’avn kabi), atoqli ot emas.) Bu odam bir vaqtlar yahudiy diniga kirgan bo‘lsa kerak, chunki u Quddusga sajda qilish uchun kelgan va endi uyiga qaytayotgan edi. Yo‘lda u Isha’yo payg‘ambar kitobini o‘qiyotgan edi. Shu ondayoq Ruh Filippga arava yoniga borib qo‘shilishni buyurdi.

    8:30−31 Filipp suhbatni do‘stona savol bilan boshladi: "O‘qiyotganingizni tushunayapsizmi?" Saroy a’yoni o‘ziga tushuntiruvchi kerakligini chin dildan tan oldi va Filippni o‘zi bilan birga aravaga o‘tirishga taklif qildi. Bu yerda hech qanday irqiy kamsitishning yo‘qligi kishini quvontiradi.

    8:32−33 Ajablanarlisi shundaki, saroy a’yoni aynan Isha’yoning 53-bobini o‘qiyotgan ekan, u yerda azob chekayotgan Masihning tengsiz tavsifi bayon etilgan. Nima uchun Filipp aravaga aynan shu paytda yaqinlashdi?

    Isha’yo payg‘ambarning bu parchasi dushmanlari oldida yuvosh va so‘zsiz bo‘lgan Zotni tasvirlaydi. Adolatli hukmdan mahrum etilgan, hayotining gullagan chog‘ida o‘ldirilgani va xotini yo‘qligi sababli avlodidan umidi uzilgan Kimsani.

    8:34−35 Saroy a’yoni Isha’yo o‘zi haqida yoki boshqa birov haqida gapirayotganini so‘radi. Shubhasiz, bu Filippga mazkur oyatlar Nosiralik Isoning hayoti va o‘limida amalga oshganini tushuntirish uchun ajoyib imkoniyat yaratdi. Shubhasiz, Quddusda bo‘lganida, habashistonlik Iso ismli odam haqidagi gaplarni eshitgan, ammo bu gaplarda, albatta, U salbiy tasvirlangan edi. Endi esa amaldor Isha’yo yozgan azob chekayotgan Xudoning quli aynan o‘sha - Nosiralik Iso ekanini bilib oldi.

    8:36 Ehtimol, Filipp habashiyga xristian cho‘qintirishining yuksak ma’nosini tushuntirgan bo‘lishi mumkin, bu insonni Masihning o‘limi, dafn etilishi va tirilishida U bilan tenglashtiradi. Ular bir suv havzasi yoniga kelganlarida, haram og‘asi cho‘qinish istagini bildirdi.

    8:37 37-oyat Yangi Ahdning ko‘plab yunoncha qo‘lyozmalarida mavjud emas. Gap shundaki, uning mazmuni Muqaddas Yozuvlarga zid emas: shubhasiz, Iso Masihga imon cho‘qintirishdan oldin kelishi shart. Shunchaki bu oyat asosiy Yangi Ahd hujjatlari bilan tasdiqlanmagan. (Eng qadimgi qo‘lyozmalarda ham, keyingi qo‘lyozmalarda ham bu oyat yo‘q. Bu cho‘qintirish formulasi Rimda II asr boshlarida ishlatilgan deb hisoblanadi, chunki bu ibora G‘arb qo‘lyozmalari, jumladan lotincha tarjimada uchraydi. Cho‘qintirish paytida ruhiy qayta tug‘ilish sodir bo‘lishi g‘oyasi tarafdorlari, shubhasiz, bu oyatni yo‘qotishni istamaslar.)

    8:38 Arava to‘xtaydi va Filipp haram og‘asini cho‘qintiradi. Bu suvga botirish bilan cho‘qintirish ekani iboraning o‘zidan ko‘rinib turibdi: ular suvga tushdilar va suvdan chiqdilar. (Cho‘qintirishning eng qadimgi usuli suvga botirish bo‘lganini ko‘pchilik katolik olimlari, Kalvin va boshqa ko‘plab suv sepish bilan cho‘qintirishni amalga oshiruvchilar tan olishadi. Ammo haqqoniylik yuzasidan shuni aytish kerakki, yunoncha "ichiga" va "ichidan" ma’nosidagi so‘zlarni "tomon" va "dan" deb ham tarjima qilish mumkin.)

    Bu marosimning soddaligi kishini hayratga soladi. Sahroda bir imonli yangi e’tiqod qilgan kishini cho‘qintirdi. Na cherkov, na boshqa xristianlar, na havoriylar bor edi. Faqat karvondagi xizmatkorlar xo‘jayinlarining cho‘qintirilganiga guvoh bo‘lishdi. Ular endi xo‘jayinlari Nosiralik Isoning izdoshi bo‘lganini tushunishdi.

    8:39 Cho‘qintirish marosimi tugashi bilanoq, Rabbimiz Ruhi Filippi olib ketdi. Bu shunchaki joydan-joyga ko‘chish emas, balki mo‘jizaviy tarzda to‘satdan g‘oyib bo‘lishdir. Buning maqsadi haram og‘asi o‘zini imonga olib kelgan odamga emas, balki Xudoning O‘zi bilan yolg‘iz qolishi edi.

    Uning jamoli meni qurshab olsin,

    Adashganni Unga boshlaganimda.

    Yo‘l ko‘rsatuvchini unutsin u,

    Rabbimiz Iso Masih huzuriga yetganda.

    (Keyt B. Vilkinson)

    Haram og‘asi quvonch bilan yo‘lida davom etdi. Rabbga itoat qilishda boshqa barcha yoqimli his-tuyg‘ulardan ustun turadigan quvonch bor.

    8:40 Filipp esa bu vaqtda G‘azoning shimolida va Quddusning g‘arbida, dengiz yaqinida joylashgan Ashdodda o‘z xushxabarini e’lon qilishni davom ettirdi. Bu yerdan u qirg‘oq bo‘ylab shimolga, Qaysariyaga tomon yo‘l oldi.

    Xo‘sh, haram og‘asi-chi? Filipp yangi imon keltirgan kishiga g‘amxo‘rlik qilishni davom ettirish imkoniyatiga ega emas edi. Voiz uni faqat Xudoga va Eski Ahd kitobiga ishonib topshirishi mumkin edi. Shunday bo‘lsa-da, Muqaddas Ruh bilan quvvatlangan bu yangi masihiy, Rabbimiz Iso Masihning najotbaxsh inoyati haqida hammaga guvohlik berib, Habashistonga qaytdi. (Habashiston Afrikada eng qadimgi davrlardan to hozirgi kungacha xristianlik an’analari uzilmagan yagona mamlakatdir. Ehtimol, Filipp sadoqati cherkov eshigini ochgan kalit bo‘lgandir.)

    XRISTIAN CHO‘QINTIRILISHI HAQIDA QAYDLAR

    Biz hozirgina guvohi bo‘lgan haramning cho‘qintirilishi nasroniylarning cho‘qintirilishi ilk cherkovning ta’limoti va amaliyotining bir qismi bo‘lganini ko‘rsatadigan ko‘plab misollardan biridir (2:38; 22:16). Bu tavba ramzi bo‘lgan Yahyoning suvga cho‘mishidan farq qilardi (13:24; 19:4). Aksincha, bu Iso bilan birlashishni ommaviy tan olish edi.

    U doimo imondan keyin kelardi (2:41; 8:12; 18:8) va erkaklar hamda ayollar (8:12), yahudiylar va g‘ayriyahudiylar (10:48) uchun bir xil bo‘lgan. Butun xonadonlar cho‘qintirilganligi aytiladi (10:47−48; 16:15; 16:33), lekin hech bo‘lmaganda ikkita holatda xonadondagilarning barchasi allaqachon imon keltirgan edi. Hech bir holatda chaqaloqlarni cho‘qintirish haqida so‘z yuritilmaydi.

    Imonlilar e’tiqodga kelganlaridan so‘ng tez orada suvga cho‘mdirilganlar (8:36; 9:18; 16:33). Ko‘rinib turibdiki, bu ularning Masihga bo‘lgan ishonchlarini e’lon qilishlari asosida sodir bo‘lgan. Murojaatning haqiqiyligiga ishonch hosil qilish uchun hech qanday sinov muddati talab qilinmagan. Albatta, odamlar ta’qib qilinishdan qo‘rqib, o‘z e’tiqodlarini oshkora aytishdan o‘zlarini tiyishlari mumkin edi.

    Suvga cho‘mishning o‘zi qutqarish kuchiga ega bo‘lmaganini Simunning misolida ko‘rish mumkin (8:13). Hatto imonini e’lon qilib, suvga cho‘mganida ham, u "achchiq o‘t va nohaqlik zanjirida" qolgan edi (8:23). Uning qalbi "Xudo oldida to‘g‘ri emas edi" (8:21).

    Yuqorida aytib o‘tilganidek, cho‘qintirish suvga botirib amalga oshirilgan (8:38−39): "...va ikkovi ham suvga tushdilar, Filipp va haram; va uni cho‘qintirdi. Ular suvdan chiqqanlarida..." Hatto hozirgi kunda sepib cho‘qintirishni yoqlovchilarning ko‘pchiligi ham birinchi asrdagi masihiylar suvga botirib cho‘qintirishganini tan olishadi.

    Ikkita holatda cho‘qintirish gunohlarni kechirish bilan bog‘liqdek tuyuladi. Hosil bayramida Butrus: "Tavba qilinglar va gunohlaringiz kechirilishi uchun har biringiz Iso Masih nomi bilan cho‘qininglat", dedi (2:38). Keyinchalik Hananiya Shoulga: "Tur, cho‘qinib, Rabbimizning ismini chaqirib, gunohlaringni yuv", dedi (22:16). Ikkala holatda ham bu yahudiylarga tegishli edi. Birorta ham g‘ayriyahudiyga gunohlardan forig‘ bo‘lish uchun cho‘qinish buyurilmagan. Yahudiy xristianlikni qabul qilar ekan, o‘z Masihini rad etib, xochga mixlagan xalqdan ochiqchasiga voz kechgan. Uning kechirilishi Rabbimiz Isoga bo‘lgan ishonchiga asoslangan edi. Kechirimning bahosi Rabbimizning qimmatbaho Qoni edi. Yahudiy suv bilan cho‘qintirish orqali bu kechirimni olgan, chunki cho‘qintirish uni yahudiy zaminidan ochiqchasiga ajratib, nasroniy qilgan. Kechirimning bahosi Rabbimizning qimmatbaho Qoni edi.

    Havoriylarning ishlari kitobida "Ota, O‘g‘il va Muqaddas Ruh nomi bilan cho‘qintirish" (Matto 28:19) iborasi yo‘q. Samariyaliklar ham (8:16), Yuhannoning izdoshlari ham (19:5) Rabbimiz Iso nomi bilan cho‘qintirilganlar. Biroq, bu an’anaviy ibora o‘sha paytda ishlatilmaganligini anglatmaydi. "Hazrati Iso nomidan" iborasi "Hazrati Isoning hokimiyati bilan" degan ma’noni anglatishi mumkin.

    Yuhannoning shogirdlari ikki marta cho‘qintirildilar: avval Yuhanno ularni tavba qilish uchun cho‘qintirdi, keyin esa ular imon keltirgach, nasroniy cho‘qintirishini oldilar (19:3, 5). Bu esa najot topishdan oldin cho‘qintirilganlarni "qayta cho‘qintirish" uchun asos yaratadi.