Havoriylarning faoliyati: 21 Bob

MakDonaldning Injil kitobiga o`zbek tilidagi sharhlari

21:1−4 Miletdagi ta’sirli, muhabbatga to‘la xayrlashuvdan so‘ng Pavel va uning hamrohlari Kos oroliga yetib kelishdi va u yerda tunab qolishdi. Ertasi kuni ular janubi-sharqqa, Rodos oroliga qarab yo‘l olishdi. Orolning shimoliy chekkasidan chiqib, sharqqa, Kichik Osiyoning janubiy qirg‘og‘ida joylashgan Likiya dengiz porti - Pataraga yo‘l oldilar. Patarda ular Suriyaning dengiz bo‘ylab tor tasmadek cho‘zilgan qirg‘oqbo‘yi viloyati Finikiyaga ketayotgan kemaga o‘tirishdi. Finikiyaning asosiy shaharlaridan biri Tir edi. Ular O‘rta yer dengizini janubi-sharqiy yo‘nalishda kesib o‘tib, Kipr orolining janubiy chekkasini aylanib o‘tdilar va uni chap tomonda qoldirdilar. Materikdagi, Falastindagi birinchi manzil porti Tir edi. Kemadagi yuklarni o‘sha yerda tushirishlari kerak bo‘lgani uchun, Pavlus va uning hamrohlari mahalliy masihiylarni ziyorat qilishga muvaffaq bo‘ldilar va ular bilan yetti kun birga bo‘ldilar.

21:4 O‘shanda o‘sha masihiylar Ruhning ta’siri bilan Pavlusga Quddusga bormasligi kerakligini aytishdi. Bu yana bir qadimiy savolni ko‘taradi: Pavlusning Quddusga kelishi ongli ravishda itoatsizlik bo‘lganmi; u buni beixtiyor, Xudoning niyatini oldindan ko‘ra olmagan holda qilganmi yoki u yerga borganda Xudoning irodasiga ko‘ra ish tutganmi? 4-oyatni e’tiborsiz o‘qiganda, havoriy o‘zboshimcha va qaysar bo‘lib, Muqaddas Ruhga ochiqdan-ochiq bo‘ysunmagandek tuyulishi mumkin. Biroq diqqat bilan o‘qiganda, Pavlus bu ogohlantirishlar Muqaddas Ruhdan kelganini bilmagani ayon bo‘ladi. Tarixchi sifatida Luqo Tir shogirdlarining maslahati ilohiy ilhom bilan berilganini aytadi, ammo havoriy buni bilganini ta’kidlamaydi. Pavlus do‘stlarining bu maslahatini, uni jismoniy azob-uqubatlardan yoki hatto o‘limdan qutqarish istagi bilan aytilgan deb tushungani ehtimolga yaqinroq. Yahudiy millatiga mansub vatandoshlarini yaxshi ko‘rgani uchun, u shaxsiy xavfsizligini e’tiborga olishni muhim deb hisoblamagan.

21:5−6 Bu yetti kun o‘tgach, Tirdagi barcha masihiylar missionerlarni kuzatish uchun qirg‘oqqa chiqishdi, bu ularning masihiycha muhabbatidan yaqqol dalolat beradi. Ibodat va ta’sirli xayrlashuvdan so‘ng kema bandargohdan uzoqlashdi, sohilda qolganlar esa uylariga qaytishdi.

21:7 Navbatdagi manzil Ptolemaida bo‘lib, u Tirdan taxminan qirq kilometr janubda joylashgan va hozirda Xayfa yaqinidagi Akko shahri nomi bilan mashhur bo‘lgan dengiz porti edi. U Ptolemey sharafiga nomlangan. Bir kunlik to‘xtash, Xudoning xizmatchilariga mahalliy birodarlarni ziyorat qilish imkonini berdi.

21:8 Ertasi kuni ularning dengiz sayohatining so‘nggi bosqichi boshlandi - ular yana oltmish ikki kilometrga yaqin janubga, Sharon vodiysida joylashgan Kesariyaga yo‘l olishdi. U yerda ular xushxabar tarqatuvchi Filipning (o‘sha nomdagi havoriy bilan adashtirmaslik kerak) uyida to‘xtashdi. Bu Filipp Quddus jamoati tomonidan diakon etib saylangan va Samariyada xushxabar tarqatgan o‘sha odam edi. Uning ta’limlari habashistonlik saroy amaldorining najot topishiga yordam bergan edi.

21:9 Filippning bashorat qiluvchi to‘rtta bokira qizi bor edi. Bu shuni anglatadiki, Muqaddas Ruh ularga to‘g‘ridan-to‘g‘ri Xudodan xabar olib, boshqalarga yetkazish qobiliyatini ato etgan. Ba’zilar bundan ayollar jamoatda va’z qilish va ta’lim berish huquqiga ega degan xulosaga kelishadi. Ammo Muqaddas Yozuvda ayollarning jamoatda va’z qilishlari, gapirishlari yoki erkaklar ustidan hukmronlik qilishlari taqiqlangani aniq aytilgan (1Kor 14:34−35; 1Tim 2:11−12). Bundan yagona xulosa chiqarish mumkin: bu to‘rt qizning payg‘ambarlik xizmati uyda yoki jamoatdan tashqari yig‘ilishlarda amalga oshirilgan.

21:10−11 Pavlus Kesariyada bo‘lganida, Yahudiyadan Agav ismli payg‘ambar keldi. Bu Quddusdan Antioxiyaga kelgan va Klavdiy hukmronligi davrida yuz bergan ocharchilikni bashorat qilgan o‘sha payg‘ambar edi (Havoriylar 11:28). Endi u Pavlusning kamarini olib, o‘zining oyoq-qo‘lini bog‘ladi. U ham o‘zidan oldin o‘tgan boshqa ko‘plab payg‘ambarlar singari payg‘ambarlikni shunchaki aytib qo‘ya qolmadi, balki uni amalda ko‘rsatdi. Keyin u o‘z xatti-harakatlarining ma’nosini tushuntirdi. U o‘zining oyoq-qo‘llarini bog‘laganidek, Quddusdagi yahudiylar ham Pavlusning oyoq-qo‘llarini bog‘lab, g‘ayriyahudiy hukmdorlar qo‘liga topshiradilar.

Pavlusning yahudiylarga (uning ramzi kamar edi) xizmat qilishi, ular uni qo‘lga olishlariga olib keladi.

21:12−14 Havoriyning hamrohlari va Kesariya masihiylari buni eshitgach, undan Quddusga bormaslikni iltimos qilishdi. Biroq Pavlus ularning tashvishlariga qo‘shilmadi. Ularning ko‘z yoshlari faqat uning yuragini ezardi. Kishanu qamoq qo‘rquvi uni Xudoning irodasini amalga oshirishdan to‘xtata olarmidi? Ular uning nafaqat mahbus bo‘lishga, balki Quddusda Rabbimiz Iso nomi uchun o‘lishga ham tayyor ekanligini bilishlari kerak edi. Barcha urinishlar foydasiz bo‘lib chiqdi. U borishga qat’iy qaror qildi, shuning uchun ular: "Xudoning irodasi bo‘lsin!" deb qo‘ya qolishdi.

Pavlusning xayrlashayotganda aytgan so‘zlari Muqaddas Ruhning yo‘l-yo‘rig‘iga ongli ravishda bo‘ysunmagan odam tomonidan aytilganiga ishonish qiyin. Bizga ma’lumki, Tirdagi shogirdlar Ruhning ta’siri bilan uning Quddusga bormasligi kerakligini bashorat qilishgan (4-oyat). Ammo Pavlus ularning Muqaddas Ruh ta’sirida gapirganlarini bilganmidi? Va Xudovand uning Quddusga borishini ma’qullab: "Dadil bo‘l, Pavlus, chunki Quddusda Men haqimda qanday guvohlik bergan bo‘lsang, Rimda ham shunday guvohlik berishing lozim" (23:11), deganday tuyulmaydimi? Quyidagilar aniq: birinchidan, Pavlus Rabbiga xizmat qilayotganda, shaxsiy xavfsizlikni o‘ylamagan. Ikkinchidan, Xudovand voqealarni O‘z shon-shuhratiga xizmat qilishi uchun yo‘naltirgan.

21:15−16 Qaysariyadan Quddusga yetib borish uchun quruqlikda sakson kilometr yo‘l bosish kerak edi - o‘sha davr uchun bu uzoq safar hisoblangan. Havoriyga hamroh bo‘lganlar soni ko‘paydi, chunki ularga Qaysariyadagi shogirdlardan ba’zilari, shuningdek, Mnason ismli masihiy birodar ham qo‘shildi. Asli kiprlik bo‘lgan Mnason u yerda ilk masihiylardan biri edi. Endi u Quddusda yashar va Pavlus Quddusga so‘nggi bor tashrif buyurganida havoriy hamda uning hamrohlarini o‘z uyida qabul qilish sharafiga muyassar bo‘lgandi.

Pavlusning Quddusga kelishi bilan uning missionerlik safarlari amalda yakunlandi. Havoriylar kitobining qolgan qismi uning hibsga olinishi, sud qilinishi, Rimga borishi, u yerdagi sud jarayoni va qamoqqa olinishi haqida hikoya qiladi.

21:17−18 Havoriy va uning hamrohlari Quddusga yetib kelgach, birodarlar tomonidan samimiy kutib olindi. Ertasi kuni Yoqub va barcha oqsoqollar bilan uchrashuv belgilandi. Bu yerda aynan qaysi Yoqub haqida gap ketayotganini aniq aytish qiyin. Ehtimol, u Rabbimizning ukasi, yoki Alfeyning o‘g‘li, yoki shu ismli boshqa bir kishi bo‘lgandir. Eng ehtimoli, birinchisidir.

21:19−20 Pavlus yig‘ilishni ochib, Xudo majusiylar orasida uning xizmati orqali nimalarni amalga oshirganini batafsil so‘zlab berdi. Uning hikoyasi katta quvonch uyg‘otdi.

21:20−22 Biroq yahudiy birodarlar xavotirga tushdi. Shaharda havoriy Pavlus Musoga va qonunga qarshi va’z qilib, ta’lim berayotgani haqida mish-mishlar tarqalgan edi. Bu esa Quddusda tartibsizliklarni keltirib chiqarishi mumkin edi.

Pavlusga qo‘yilgan aybning mohiyati shundan iborat ediki, u go‘yo boshqa o‘lkalarda yashovchi barcha yahudiylarga Musoga qarshi chiqishni, o‘g‘illarini sunnat qilmaslikni va yahudiy urf-odatlariga amal qilmaslikni o‘rgatgan emish. Haqiqatan ham Pavlus shunday ta’lim berganmidi?

Darhaqiqat, u Masih har bir imondorning oqlanishi uchun qonunning oxiri ekanligini targ‘ib qilgan. Haqiqatan, u imon keltirgan yahudiy hayotiga Masih kirishi bilanoq, qonun unga boshqa ta’sir qilmaydi, deb o‘rgatgan. Uning ta’kidlashicha, agar kishi o‘zini oqlash uchun sunnat qildirsa, u o‘zini Iso Masihda najot topish imkoniyatidan mahrum qilgan bo‘ladi. U Masih kelgandan so‘ng qonunning ramzlari va soyalariga qaytish Uni haqorat qilishini o‘rgatgan. Bularni e’tiborga olsak, yahudiylar nima uchun u haqda shunday fikrga kelganlarini tushunish qiyin emas.

21:23−24 Ammo Quddusdagi yahudiy birodarlarning vatandoshlarini - ham najot topganlarni, ham topmaganlarni - tinchlantirishi mumkin bo‘lgan rejasi bor edi. Ular Pavlusga yahudiycha nazr ahdini berishni taklif qilishdi. To‘rt kishi allaqachon bu ahdni bajarayotgan edi. Pavlus ularga qo‘shilib poklanishi va ularning xarajatlarini to‘lashi kerak edi. F. V. Grant shunday tushuntiradi:

"U o‘ziga o‘xshab masihiy bo‘lsa-da, o‘zini nazoriylikka bag‘ishlagan bu to‘rt kishini olib, ular bilan birga ma’badda poklansin va bu poklanish bilan bog‘liq xarajatlarni o‘z zimmasiga olsin; bularning barchasini ochiq-oshkora qilsinki, hamma uning qonunga munosabatini aniq ko‘rsin". (Grant, "Havoriylar", 147-bet.)

Bu ahd nimadan iborat bo‘lganini deyarli bilmaymiz. Uning tafsilotlari noma’lumlik pardasi ostida qolgan. Ammo bu yahudiycha ahd ekanini va agar yahudiylar havoriyning u bilan bog‘liq marosimlarni bajarayotganini ko‘rganlarida, shubhasiz, uning boshqalarni Tavrotdan qaytarmayotganiga ishonch hosil qilishlarini bilishning o‘zi yetarli. Bu havoriyning o‘zi ham qonunga rioya qilayotganidan dalolat berardi.

Yahudiycha ahdni berishga rozi bo‘lgan havoriyning xatti-harakatlari ham oqlangan, ham tanqid qilingan. Pavlusni himoya qilish uchun u o‘z tamoyiliga muvofiq ish tutgani, ya’ni hech bo‘lmaganda ba’zilarni qutqarish uchun hammaga har narsa bo‘lishga intilgani aytilgan (1Kor 9:19-23). Boshqa tomondan, Pavlus yahudiylarni o‘ziga og‘dirish uchun haddan oshib ketib, qonunlarga bo‘ysunayotgandek taassurot qoldirgani uchun tanqid qilinadi. Boshqacha aytganda, Pavlus masihiy oqlanish uchun ham, hayotiy yo‘l-yo‘riq uchun ham qonunga muhtoj emas, degan o‘z da’volariga zid ish tutganlikda ayblanadi (Galatiyaliklarga 1 va 2-boblar). Biz bu tanqidga qo‘shilishga moyilmiz, ammo havoriy amal qilgan sabablarni baholashda juda ehtiyotkor bo‘lish kerak, deb o‘ylaymiz.

21:25 Quddusdagi birodarlar Pavlusni majusiylardan imon keltirganlarni Quddusdagi kengashda taklif qilingan qoidalardan boshqa hech qanday qoidalarga rioya qilishga majburlamaslikka ishontirdilar. Ya’ni: majusiylar butlarga qurbonlik qilingan narsalardan, qondan, bo‘g‘ilgan hayvonlar go‘shtidan va fahsh-zinodan o‘zlarini tiyishlari kerak.

21:26 Bugungi kunda Pavlusning harakatlarining ma’nosi bizga noma’lum. Ko‘pchilik sharhlovchilar buni nazoriylik va’dasi deb hisoblashadi. Ammo shunday bo‘lsa ham, biz baribir ushbu parchada tasvirlangan marosimning turli bosqichlari ma’nosini tushunmaymiz.

G. Pavlusning hibsga olinishi va uni sud qilish (21:27 — 26:32)

21:27−29 Va’daning yetti kuni tugayotganda, Pavlusning yahudiylarni tinchlantirishga urinishi befoyda ekanligi ayon bo‘ldi. Isoga ishonmagan Osiyolik yahudiylar uni ma’badda ko‘rib, xalqni g‘alayonga soldilar. Ular Pavlusni nafaqat ta’limoti qonunga zid va yahudiy xalqiga qarshi qaratilganlikda, balki butparastlarni ichki hovliga kiritib, ma’badni bulg‘aganlikda ham ayblashdi. Aslida esa quyidagi voqea sodir bo‘lgandi: bundan oldin ular Pavlusni Trofim bilan shaharda ko‘rishgandi. Trofim xristianlikni qabul qilgan efeslik butparast edi. Ular birga yurganini ko‘rib, Pavlus o‘z majusiy do‘stini ma’badning ichki hovlisiga olib kirgan, deb o‘ylashdi. 21:30−35 Ayblov yolg‘on ekani aniq bo‘lsa-da, baribir ta’sir ko‘rsatdi. G‘alayon butun shaharni qamrab oldi. Xaloyiq Pavlusni ushlab, ibodatxonadan tashqariga sudrab chiqardi va ichki hovlining eshigini yopib qo‘ydi. Ular buning o‘zi bilan qanoatlanmay, uni o‘ldirmoqchi bo‘ldilar. Bu xabar Antoniy polkiga boshchilik qilayotgan mingboshi - xiliarxga ham yetib bordi. U bir necha askarlari bilan o‘sha yerga shoshilib borib, Pavlusni g‘azablangan olomon orasidan ajratib oldi-da, ikki zanjir bilan bog‘lab, uning kimligini va nima qilganini so‘radi. Olomon, tabiiy ravishda, unga tartibsiz va poyma-poy javob berardi. Ba’zilar unday, ba’zilar bunday deb qichqirishardi. Shunday qilib, hech narsa aniqlay olmagan sarkarda askarlarga mahbusni qal’aga olib borishni va u yerda aslida nima bo‘lganini aniqlashni buyurdi. Xalq bu buyruqni bajarishga xalaqit berdi, ular shu qadar qat’iyat bilan oldinga intilishdiki, askarlar Pavlusni zinapoyadan ko‘tarib chiqishlariga to‘g‘ri keldi. 21:36 Ular ko‘tarilib borarkan, olomon orasidan baqirib aytilgan so‘zlarni eshitishdi. Bu so‘zlarni, ehtimol, ba’zilari ilgari ham eshitgan bo‘lishi mumkin edi: "Unga o‘lim!" 21:37−39 Ular Pavlusni qal’aga olib kirmoqchi bo‘lganlarida, u mingboshidan bir narsa aytishga ruxsat so‘radi. Pavlusning yunoncha gapirayotganini eshitib, u hayratda qoldi. Chamasi, u qo‘zg‘olon ko‘targan va sahroga to‘rt ming qaroqchini olib chiqqan misrlikni hibsga olganman, deb o‘ylagan edi. Pavlus darhol unga Kilikiyaning mashhur Tars shahrining fuqarosi bo‘lgan yahudiy ekanini aytib, uni ishontirdi. Bu shahar madaniyat, ta’lim va savdo markazi sifatida tanilgan va imperator Avgust davrida "erkin shahar" deb e’lon qilingan edi. Havoriy o‘ziga xos jasorat bilan xalqqa gapirishga ruxsat so‘radi. 21:40 Ruxsat olingach, Pavlus Rim askarlari qurshovida zinapoyada turib, qo‘l harakati bilan olomonni tinchlantirdi. Olomon shunchalik chuqur sukunatga cho‘mdiki, bu ularning ilgarigi g‘azabli qichqiriqlariga keskin teskari edi. Endi Pavlus Quddusdagi yahudiylarga guvohlik bera olardi. "Ibroniy tili" iborasi ostida, ehtimol, o‘sha davrlarda yahudiylar so‘zlashgan oromiy tili (qadimgi yahudiy tiliga qarindosh) nazarda tutilgan.

21:30−35 Ayblov yolg‘on ekani aniq bo‘lsa-da, baribir ta’sir qildi. G‘alayon butun shaharni qamrab oldi. Xaloyiq Pavlusni ushlab olib, ibodatxonadan tashqariga sudrab chiqdi va ichkari hovlining eshigini yopib qo‘ydi. Ular bu bilan tinchimadilar va uni o‘ldirmoqchi bo‘ldilar. Bu xabar Antoniyning polkiga boshchilik qilayotgan mingboshi - xiliarxga ham yetib bordi. U bir necha askarlari bilan o‘sha yog‘ga yugurib borib, Pavlusni g‘azablangan olomon orasidan ajratib oldi-da, ikki kishanga bog‘lab, uning kimligini va nima qilganini so‘radi. Olomon, turgan gapki, unga tartibsiz va poyintar-soyintar javob berardi. Ba’zilar unday, ba’zilar bunday deb qichqirishardi. Shunday qilib, hech narsa bilolmagan sarkarda askarlarga mahbusni qal’aga olib borishni va u yerda aslida nima bo‘lganini aniqlashni buyurdi. Xalq bu buyruqni bajarishga urinib ko‘rishga xalaqit berdi, ular shu qadar qat’iyat bilan oldinga tashlanishdiki, askarlar Pavlusni zinapoyadan ko‘tarib chiqishlariga to‘g‘ri keldi.

21:36 Ular o‘rinlaridan turishar ekan, olomon orasidan baqirib aytilgan so‘zlarni eshitishdi, ehtimol, ba’zilari ilgari ham eshitgan bo‘lishi mumkin: "Unga o‘lim!"

21:37−39 Ular Pavelni qal’aga olib kirmoqchi bo‘lganlarida, u mingboshidan bir narsa aytishga ruxsat so‘radi. Pavlusning yunon tilida gapirayotganini eshitib, u hayratda qoldi. Aftidan, u qo‘zg‘olon ko‘targan va sahroga to‘rt ming qaroqchini olib chiqqan misrlikni hibsga oldim, deb o‘ylagan bo‘lsa kerak. Pavlus darhol unga Kilikiyaning mashhur Tars shahrida yashovchi yahudiy ekanini aytib, uni ishontirdi. Bu shahar madaniyat, ta’lim va savdo markazi sifatida tanilgan va imperator Avgust davrida "erkin shahar" deb e’lon qilingan. Havoriy o‘ziga xos jasorat bilan xalqqa gapirishga ruxsat so‘radi.

21:40 Ruxsat olindi va Pavel Rim askarlari qurshovida zinapoyada turib, qo‘l harakati bilan olomonni tinchlantirdi. Oraga shu qadar chuqur sukunat cho‘kdiki, olomonning qichqiriqlari ham shu qadar g‘azabnok edi. Endi Pavlus Quddusdagi yahudiylarga shohidlik bera olardi.

"Ibroniy tili" deganda, ehtimol, o‘sha davrlarda yahudiylar so‘zlashgan oromiy tili (qadimgi yahudiy tiliga qarindosh) nazarda tutilgan.

Muqaddas Kitob ONLINE

¹ Biz ular bilan xayrlashib, kemaga o‘tirdik va to‘g‘ri Kos oroliga keldik. Ertasi kuni Rodos oroliga, keyin esa Patara shahriga bordik.

² U yerda biz Finikiyaga ketayotgan kemani topib, o‘sha kemada suzib ketdik.

³ Kiprga yaqinlashganimizda, bu orolni chap tomonimizda qoldirib, Suriyaga yo‘l oldik. Tirda kemadan yuk tushirmoqchi bo‘lganlari uchun, biz qirg‘oqda qoldik.

⁴ Isoning u yerdagi shogirdlarini qidirib topdik va ular bilan bir hafta qoldik. Ular Muqaddas Ruh qudrati bilan Pavlusga, Quddusga bormang, deb aytdilar.

⁵ Bu yerda vaqtimiz oxirlab qolgach, yo‘lga chiqib, safarimizni davom ettirdik. Imonlilarning hammasi, xotinlari va bola–chaqalari bilan birga bizni shahar tashqarisigacha kuzatib chiqdi. Dengiz bo‘yida tiz cho‘kib, ibodat qildik.

⁶ So‘ng bir– birimiz bilan xayrlashdik. Biz kemaga chiqdik, ular ham uylariga qaytib ketdilar.

⁷ Biz Tirdan sayohatni davom ettirib, Ptolemey shahriga keldik. U yerdagi imonlilarni ziyorat etib, bir kun yonlarida qoldik.

⁸ Ertasi kuni yo‘lga chiqib, Qaysariyaga keldik. Xushxabarchi Filippning uyiga borib unikida qoldik. Filipp oziq– ovqat taqsimlash uchun saylangan yetti kishidan biri edi.

⁹ Filippning to‘rtta turmushga chiqmagan qizi bo‘lib, ularga bashorat qilish in’omi berilgan edi.

¹⁰ U yerda bir necha kun bo‘lganimizdan keyin, Yahudiyadan Agav degan payg‘ambar keldi.

¹¹ U bizning oldimizga keldi va Pavlusning kamarini olib, o‘zining oyoq–qo‘llarini bog‘ladi–da, shunday dedi: — MuqaddasRuh demoqda: mana bu kamarning egasini yahudiylar Quddusda xuddi shu singari bog‘lab, uni g‘ayriyahudiylar qo‘liga topshiradilar.

¹² Bu gapni eshitganimizdan keyin biz ham, u yerdagi odamlar ham Pavlusga, Quddusga bormang, deb yalinib–yolvordik.

¹³ Shunda Pavlus quyidagicha javob berdi: — Nima qilyapsizlar? Nimaga yig‘lab, yuragimni siqyapsizlar? Men faqat oyoq–qo‘llarim bog‘lanishiga emas, balki Rabbimiz Isoning nomi uchun Quddusga borib o‘lishga ham tayyorman.

¹⁴ Biz Pavlusni ko‘ndira olmaganimizdan keyin, “Rabbimiz istaganiday bo‘lsin”, deb jim qoldik.

¹⁵ Bu yerda ma’lum vaqt bo‘lganimizdan keyin, biz tayyorgarligimizni ko‘rib, Quddusga yo‘l oldik.

¹⁶ Qaysariyadan Isoning ba’zi shogirdlari biz bilan birga bordilar. Ular bizni Isoning dastlabki shogirdlaridan bo‘lgan Kiprlik Minasonning uyiga olib keldilar. Biz uning xonadonida qoldik.

¹⁷ Quddusga kelganimizda, imonlilar bizni xursandchilik bilan qabul qildilar.

¹⁸ Keyingi kuni Pavlus biz bilan birga Yoqubni ko‘rgani bordi. Barcha jamoatoqsoqollari ham u yerda yig‘ilishgan edi.

¹⁹ Pavlus ular bilan salomlashgandan keyin, o‘zining xizmati orqali g‘ayriyahudiylar orasida Xudo qilgan ishlarni batafsil hikoya qilib berdi.

²⁰ Ular bu gaplarni eshitib, Xudoga hamdu sano aytdilar. Keyin Pavlusga dedilar: — Birodarimiz Pavlus, ko‘rib turibsizki, yahudiylar orasida bir necha ming odam imonga kelgan. Ularning hammasi qonunga chin dildan o‘zlarini bag‘ishlaganlar.

²¹ Ularning eshitishicha, siz g‘ayriyahudiylar orasida yashayotgan hamma yahudiylarga, Musoning qonunidan voz kechinglar, bolalaringizni sunnat qilmanglar, yahudiylarning urf–odatlariga rioya qilmanglar, deb ta’lim bergan ekansiz.

²² Endi nima bo‘ladi? Sizning kelganingizni ular albatta eshitadilar.

²³ Endi bizning aytganlarimizni qiling. Oramizda nazr atagan to‘rtta odam bor.

²⁴ Shu odamlarni yoningizga olib, ular bilan birga poklanish marosimida ishtirok eting. Ular sochlarini oldirganlarida talab qilingan poklanish qurbonligining xarajatlarini o‘zingiz to‘lang. Shunday qilib, siz to‘g‘ringizda aytilgan gaplar haqiqat emasligini, siz esa Musoning qonuniga rioya qilgan holda yashayotganingizni hamma bilib oladi.

²⁵ Imonli g‘ayriyahudiylarga kelsak, bir qancha vaqt oldin biz ularga maktub jo‘natib, quyidagi qarorimizni ma’lum qilgan edik: “Butlarga keltirilgan qurbonlik go‘shtini va qoni chiqarilmagan hayvon go‘shtini tanovul qilishdan hamda zinodan o‘zlaringizni tiyinglar.”

²⁶ Ertasi kuni Pavlus o‘sha odamlarni yoniga olib, ular bilan birga o‘zini pokladi. So‘ng Ma’badga kirib, poklanish kunlari qachon tugashini, har bir odam uchun qachon qurbonlik keltirilishini e’lon qildi.

²⁷ Yetti kunlik marosim oxirlab qolgan edi. Asiya viloyatidan kelgan yahudiylar Pavlusni Ma’badda ko‘rib qoldilar. Ular olomonni qayrab, Pavlusni ushladilar.

²⁸ — Ey Isroil xalqi! Yordam beringlar! — deb shovqin soldi ular. — Manavi odam hamma joyda bizning xalqimizga, qonunimizga, Ma’badga qarshi ta’lim berib yuradi. Buning ustiga, u yunonlarni Ma’badga olib kelib, bu muqaddas joyni bulg‘adi!

²⁹ Bunday deyishlariga sabab, bundan oldin ular Efeslik Trofimni shaharda Pavlus bilan birga ko‘rishgan bo‘lib, “Pavlus o‘sha g‘ayriyahudiyni Ma’badga olib kirdi”, deb o‘ylagan edilar.

³⁰ Butun shahar oyoqqa turdi, xalq birgalashib harakatga keldi. Ular Pavlusni tutib, Ma’baddan sudrab chiqarib tashladilar. O‘sha zahoti Ma’bad eshiklari yopildi.

³¹ Olomon endi Pavlusni o‘ldirmoqchi bo‘lib turgan edi, Rim lashkarining mingboshisiga: “Butun Quddus oyoqqa turdi”, degan xabar yetib keldi.

³² Mingboshi o‘sha zahoti askarlari va yuzboshilarni olib, olomon tomonga yugurib ketdi. Olomon mingboshi bilan uning askarlarini ko‘rgach, Pavlusni kaltaklashni bas qildilar.

³³ Mingboshi Pavlusning oldiga kelib, uni qamoqqa oldi va ikkita kishan bilan bog‘lashni buyurdi. So‘ngra u: “Bu odam kim? U nima qildi?” deb so‘radi.

³⁴ Olomon orasidan ba’zilari bir nimalar deb shovqin soldi, boshqasi yana nimalardir dedi. G‘ala–g‘ovur bo‘lganidan mingboshi nima yuz berganini aniq bila olmadi. Shuning uchun u Pavlusni qal’aga olib borishni buyurdi.

³⁵ Pavlus zinapoyaga kelganda, olomon shunchalik junbishga keldiki, askarlar Pavlusni ko‘tarib ketishlariga to‘g‘ri keldi.

³⁶ Olomon Pavlusning ortidan ergashib: “Unga o‘lim!” deb shovqin solardi.

³⁷ Askarlar Pavlusni qal’aga olib kirayotganlarida, u mingboshiga: “Sizga bir narsani aytsam mumkinmi?” dedi. — Yunoncha bilasanmi?! — deb hayron qoldi mingboshi. —

³⁸ Bir qancha vaqt oldin isyon boshlab, to‘rt ming qurollangan kallakesarni sahroga olib chiqqan Misrlik mabodo sen emasmisan?

³⁹ — Men yahudiyman, Kilikiyadagi Tarshish shahridanman, — dedi Pavlus. — O‘sha muhim shaharning fuqarosiman. Iltimos, xalqqa gapirishimga ijozat bering.