D. Hirodning nasroniylarga qarshi qatag‘oni va uning o‘limi (12:1−23)
12:1−2 Shayton cherkovga tinimsiz hujum qilishni davom ettirdi. Bu safar ta’qibni shoh Hirod boshladi. Bu Buyuk Hirodning nabirasi Hirod Agrippa I edi. Rim imperatori Klavdiy uni Yahudiya shohi etib tayinlagan edi. Hirod Muso qonuniga rioya qilar va yahudiylarga yoqish uchun hamma narsaga tayyor edi. Bu siyosatga amal qilib, u cherkov a’zolaridan ba’zilarini ta’qib qildi va Yuhannoning akasi Yoqubni qilich bilan o‘ldirdi.
Bu o‘sha Yoqub edi, Butrus va Yuhanno bilan birga Rabbimiz bilan O‘zgarish tog‘ida bo‘lgan. Uning onasi ikki o‘g‘lining Masihning Shohligida uning yonida o‘tirishini so‘ragan edi.
12-bob Xudovandning O‘z xalqi uchun yo‘llarini qiziqarli tarzda o‘rganishga imkon beradi. Yoqub dushman qo‘lida halok bo‘ldi, Butrus esa mo‘jizaviy tarzda qutqarildi. Inson aqli nima uchun Butrusga ustunlik berilganini so‘raydi. Imon esa Xudoning sevgisi va donoligiga asoslanadi, chunki u quyidagilarni biladi:
Xudo bergan yomonlik bizga yaxshilikka aylanadi;
Yaxshilik, agar muqaddaslashtirilmasa, faqat og‘riq keltiradi.
Va adolatsizlik bo‘lib ko‘ringan narsa adolatli bo‘lur,
Hammasi Xudoning irodasiga bog‘liq, U O‘zi senga mukofotdir.
(Frederik V. Faber)
12:3−4 Yahudiylar Yoqubning qatl etilishini shunchalik xursandchilik bilan qabul qilishdiki, Hirod Butrusni ham shunday qilishga qaror qildi. Biroq, bu vaqtga kelib, xamirturushsiz non kunlari allaqachon boshlangan va diniy bayramlar paytida qatl qilish odat tusiga kirmagan edi. Buning ustiga yahudiylar o‘z marosimlari bilan juda band edilar va Hirod ularga ko‘rsatmoqchi bo‘lgan xizmatning qadriga yetmasdilar. Shuning uchun u bayram kunlari Butrusni zindonga tashlashni buyurdi. Havoriyni to‘rt guruhga bo‘lingan o‘n olti nafar askar qo‘riqlardi.
12:5 Quddus jamoati Butrus uchun astoydil ibodat qilardi, ayniqsa Yoqubning o‘limi ularning xotirasida hali juda yangi bo‘lgani uchun. J.K.Morgan shunday yozadi: "Tinimsiz ibodatning kuchi Hiroddan ham, jahannamdan ham qudratliroq edi."
12:6−11 Hirod uni olib chiqishga qaror qilgan o‘sha kechasi Butrus ikki askar o‘rtasida kishanlangan holda qattiq uxlab yotardi. Kimdir uning uyqusini imonning g‘alabasi deb atadi. U, ehtimol, Rabbimizning qariguncha yashash haqidagi va’dasini eslagan bo‘lsa kerak (Yuhanno 21:18) va shu sababli Hirod uni ertaroq o‘ldira olmasligini bilgan. To‘satdan Xudovandning farishtasi paydo bo‘ldi va hujra yorug‘lik bilan yoritildi. Farishta Butrusning biqiniga asta turtib, unga tezroq turishni buyurdi. Shu zahoti uning qo‘llaridan kishanlar tushib ketdi. Keyin farishta Butrusga qisqa va aniq qilib kiyinishni, poyabzal kiyishni, plashga o‘ranishni va uning ortidan ergashishni buyurdi. Hayratda qolgan Butrus, shunga qaramay, qamoqxonaning birinchi va ikkinchi qorovullarini chetlab o‘tib, farishtaning ortidan ergashdi. Ular temir darvoza oldiga kelganlarida, xuddi zamonaviy fotoelement o‘rnatilgandek, darvoza o‘z-o‘zidan ochilib ketdi. Shaharning bir ko‘chasidan o‘tib, farishta g‘oyib bo‘lganidan keyingina Butrus o‘ziga keldi va bu tush emasligini, balki Xudovand uni Hirod va yahudiylarning qo‘lidan mo‘jizaviy tarzda qutqarganini angladi.
12:12 Butrus o‘ylash uchun to‘xtaganida, shogirdlar Mark deb atalgan Yuhannoning onasi Maryamning uyida ibodat qilishayotganini esladi. Bu ibodat yig‘ilishi tun bo‘yi davom etgan bo‘lsa kerak, chunki Butrus erta tongda qamoqdan qutqarilgan edi.
12:13−15 Butrus darvozani taqillatdi va kuta boshladi. Roda (yunoncha "Atirgul") ismli cho‘ri tinglash uchun tashqariga chiqdi, lekin Butrusning ovozini eshitib, shunchalik hayajonlandiki, darvozani ochishni unutdi. U bu ajoyib xabarni ibodat qilayotganlarga yetkazish uchun uyga yugurib kirdi. Ular Rodani aqldan ozgan deb o‘ylashdi va hech ikkilanmay unga shunday deyishdi, lekin u havoriy haqiqatan ham darvoza oldida turganini ta’kidladi. Ular: "Bu uning farishtasi bo‘lsa kerak," deyishsa-da, u Butrus ekanligini aytib turib oldi.
Bu masihiylarni ko‘pincha ibodatning kuchiga ishonmaganliklari uchun ayblashadi: ular Xudo ularning ibodatlariga javob berganida haqiqatan ham hayratda qolishgan. Ammo bunday tanqid o‘zimizning ishonchsizligimizdan kelib chiqsa kerak. Boshqalarni ta’na qilish o‘rniga, bunday ibodatga ham Xudo javob berayotganidan quvonishimiz kerak. Barchamiz "ishonchsiz mo‘minlar" bo‘lishga moyilmiz.
12:16−17 Butrus esa bu vaqtda darvoza oldida turar va taqillatishda davom etardi. Nihoyat, ular eshikni ochib, u ichkariga kirganida, barcha shubha-gumonlar tarqab, quvonchdan qichqirib yuborishdi. U tezda ularni tinchlantirdi, o‘zining mo‘jizaviy qutqarilishi haqida qisqacha so‘zlab berdi, bu haqda Yoqubga (ehtimol, Alfeyning o‘g‘liga) va boshqa birodarlarga xabar berishni so‘radi va keyin chiqib ketdi. Uning qayerga ketgani noma’lum qoldi.
12:18−19 Tong otgach, Butrusning yo‘qligi ma’lum bo‘lganda, baxtsiz askarlarni vahima bosdi. Hirod uchun esa uni aldab ketishlari izzat-nafsiga qattiq tegdi. Askarlarning hikoyasi ishonchsiz eshitilardi. Aslida, ularning o‘zlarini oqlashdagi ojizliklari podshohni yanada g‘azablantirgan bo‘lsa kerak, shuning uchun ularni qatl ettirdi. So‘ngra u o‘zining tahqirlangan izzat-nafsini davolash uchun Qaysariyaga yo‘l oldi.
12:20 Qandaydir noma’lum sababga ko‘ra, Hirod O‘rta yer dengizidagi ikkita savdo porti aholisi bo‘lmish sur va sidonliklar bilan kelishmovchilikka bordi. Bu shaharlar aholisi Hirodning Qaysariyada bo‘lishidan foydalanib, uning e’tiborini qayta qozonishga harakat qildilar, chunki ular Yahudiyadan keltirilayotgan don-dunga juda muhtoj edilar. Shu bois ular podshohning saroy boshqaruvchisi Vlastni o‘z tomonlariga og‘dirib oldilar va u orqali diplomatik aloqalarni tiklashga erishdilar.
12:21−23 Kunlarning birida Hirod o‘zining butun shohona dabdabasi bilan xalqqa murojaat qilgani chiqdi. Odamlar hayajondan: "Bu inson emas, Xudoning ovozi!" - deb qichqirishardi. U hatto ilohiy sharaflardan voz kechishga yoki Xudoga shon-sharaflar keltirishga urinmadi ham. Shunda Parvardigorning farishtasi uni dahshatli xastalikka duchor qildi va u vafot etdi. Bu voqea milodiy 44-yilda sodir bo‘ldi.
Shunday qilib, Yoqubni yahudiylarga yoqish uchun qatl ettirgan kishi o‘zi ham nafaqat tanani, balki ruhni ham do‘zaxda halok qila oladigan Zotning qo‘liga duchor bo‘ldi. Hirod ekkanini o‘rdi.
E. Pavlusning birinchi missiyonerlik safari: Galatiya (12:24 — 14:28)
12:24 Bu vaqt mobaynida Xushxabar to‘xtovsiz tarqalib borardi. Insonning g‘azabini Xudo O‘ziga shon-sharaf uchun ishlatadi va qolgan g‘azabni jilovlaydi (Zabur 75:11). U xalqlarning rejalarini barbod qiladi, ammo Egamizning qarorlari abadiy turadi (Zabur 32:10−11).
12:25 Quddusda topshiriqni bajarib - ya’ni antioxiyaliklarning ehsonini topshirib, Barnabo va Shoul Barnaboning jiyani Markni olib, Antioxiyaga qaytishdi. Mark keyinchalik ikkinchi Injilni yozgan edi. (Iskandariya qo‘lyozmasida ham, boshqa ko‘plab matnlarda ham "Quddusga" deyilgan. 13:1-oyatda Barnabo va Pavlus yana Antioxiyada bo‘lgani uchun, ehtimol kotiblar buni "Quddusdan" deb "to‘g‘rilashgan" bo‘lishi mumkin).
Yoqubning o‘ldirilishi, Butrusning qamalishi yoki Hirodning vafoti paytida Barnabo va Shoul Quddusda bo‘lgan-bo‘lmagani noma’lum.
Muqaddas Kitobning ko‘pgina sharhlovchilari 13-bobni Havoriylar kitobidagi burilish nuqtasi deb hisoblashadi. Ba’zilar hatto uni va keyingi boblarni Havoriylar faoliyatining ikkinchi qismi deb ataydilar. Endi hikoyada birinchi o‘ringa havoriy Pavlus chiqadi va Injil Xushxabarini barcha yo‘nalishlarda majusiylar orasida tarqatuvchi markaz Suriyadagi Antioxiya bo‘ladi.